Wat is knieartrose?

In dit artikel gaan we je vertellen wat knieartrose is. We vertellen wat de symptomen zijn, wat de oorzaken zijn, hoe de diagnose wordt gesteld en wat de behandelopties zijn. Bij Kniecare hebben we veel ervaring bij het begeleiden van mensen met een knieartrose.

Knieartrose is een aandoening waarbij de kwaliteit van het kraakbeen afneemt. Het kraakbeen werkt als een schokdemper en zorgt ervoor dat de botten soepel over elkaar glijden. Als de kwaliteit van het kraakbeen minder is, kan dit minder goed belast worden. Knieartrose wordt vaak ten onrechte gezien als een ouderdomsziekte. Leeftijd speelt wel een rol, maar er zijn andere factoren zoals langdurige pijn, metabool syndroom, eerdere blessures of operaties aan de knie (bijvoorbeeld na voorste kruisband letsel of meniscusoperatie) die het kraakbeen extra belasten en de kwaliteit ervan sneller doen afnemen. Ook langdurige onderbelasting door te weinig bewegen kan bijdragen aan een verslechtering van de kraakbeenkwaliteit.

Wat zijn de verschijnselen van knieartrose ?

Bij artrose aan de knie zijn er altijd vrij specifieke klachten aanwezig. Een stijf gevoel in de knie komt vaak voor bij knieartrose. Dit treedt met name op in de ochtend of bijvoorbeeld na lang in een zelfde houding zitten. Je hebt dan een aantal stappen nodig, of minuten, voordat de knie soepeler aanvoelt. Je moet dan echt een beetje hinken. Pijn is een specifieke klacht bij knieartrose in de knie. De pijn is meestal afhankelijk van belasting en kan best heftig zijn. Zo heftig dat je er pijnmedicatie voor moet gebruiken. Het komt voor dat de knie juist s’nachts meer pijn gaat doen, of dat je met de knieën niet meer tegen elkaar aan kunt liggen tijdens het slapen. Dit houdt je wakker waardoor je vermoeid wakker wordt.

Door belasting en activiteiten kan je knie dik worden. De toename van zwelling is een gevolg van de ontstekingsreactie in de knie. Zwelling kan ervoor zorgen dat je de knie niet meer goed kunt buigen of niet goed meer kunt strekken. Door deze toename van zwelling kan er bij sommige mensen met knieartrose een Bakerse cyste ontstaan, dit is een verdikking in de knieholte. Bij knieartrose kan de knie minder soepel aanvoelen. Waar je voorheen gemakkelijk je been kon buigen of op je hurken kan zitten, is dat als gevolg dan artrose in de knie minder goed mogelijk.

Wat zijn de oorzaken van knieartrose?

Een oorzaak van knieartrose kan een achteruitgang zijn van de kwaliteit van het kraakbeen. Als de kraakbeenkwaliteit achteruit gaat, kunnen er kleine scheurtjes en beschadigingen ontstaan. Door deze achteruitgang verandert de samenstelling van het kraakbeen en daarmee verslechtert ook de kwaliteit. Het teveel belasten van het kraakbeen is mogelijk een oorzaak zijn. Jaren dezelfde zware belasting kan ervoor zorgen dat het kraakbeen te eenzijdig is belast en er daardoor beschadigingen optreden. Maar ook door onderbelasting kan de kwaliteit van achteruit gaan. Het kraakbeen heeft namelijk belasting nodig op goed gevoed te worden. Te weinig belasting kan zorgen voor te weinig voeding van het kraakbeen.

Een trauma aan de knie zoals een gescheurde voorste kruisband of een eerdere meniscus operatie kunnen ervoor zorgen dat het kraakbeen in de knie meer belast wordt en eerder beschadigd. Knieartrose is geen ouderdomsaandoening. Iedereen van elke leeftijd zou knie artrose kunnen krijgen. Maar meestal is het wel zo dat klachten rond het 50e levensjaar kunnen optreden.

Als  er sprake is van knieartrose, kan de kwaliteit van de meniscus achteruit zijn gegaan. Kleine scheurtjes in die meniscus kunnen klachten veroorzaken. Hier iets aan laten doen d.m.v. een kijkoperatie vaak niet zoveel zin. Tenzij er door een trauma (val of verdraaiing) klachten zijn ontstaan, dan zou een kijkoperatie een optie kunnen zijn. Orthopeden zijn echter steeds terughoudender met het doen van meniscusoperaties bij mensen vanaf 40 jaar. Het zou ervoor kunnen zorgen dat de achteruitgang van het kraakbeen sneller gaat.

Onderzoek en diagnose bij knieartrose

Een fysiotherapeut of arts kan vaak uit het verhaal dat je vertelt opmaken of er sprake is van knie artrose. Als je last van knieartrose hebt is het niet altijd nodig om een röntgen foto te laten maken. Vaak wil je wel graag weten wat er aan de hand is, en een foto zou daar duidelijkheid in kunnen geven. Het is zo dat de mate van knieartrose die zichtbaar is op een röntgen foto niet altijd in relatie staat met de mate van klachten.

Zo kan het zijn dat op een foto forse knie artrose te zien is en de klachten mee vallen. Maar ook dat er maar weinig artrose is te zien en dat de klachten erg heftig zijn. De vraag is dus hoeveel je eraan hebt? Het kan je erg ongerust maken ondanks relatief weinig klachten of je laten twijfelen of je knieklacht dan wel zo erg is aangezien op de röntgen foto niet veel te zien was.

De richtlijn voor diagnostiek adviseert eerst de mogelijkheden van informatie, oefentherapie en leefstijladvies te benutten. Wanneer er na 3 maanden nog veel beperkingen bestaan, kan de huisarts verwijzen naar een orthopeed. Twijfel je over de diagnose, heb je ernstige zwelling, of staat je knie “op slot”? Laat dit dan altijd tijdig beoordelen door je huisarts of een orthopedisch chirurg.

Wat kun je er zelf al thuis doen?

Er zij verschillende oefeningen die je zelf al zou kunnen doen. We hebben ook een blog geschreven met tips bij knieartrose.

De belangrijkste behandeloptie bij knieartrose is blijven bewegen. De richtlijnen adviseren om dagelijks minstens een half uur matig intensief te bewegen, met een combinatie van mobiliteits-, spierkracht- en conditie‑oefeningen. Door regelmatig te bewegen worden spieren sterker en vermindert de pijn; wanneer je stopt, komen de klachten vaak weer terug. Oefentherapie heeft meer effect dan medicatie of injecties en kent weinig bijwerkingen. Daarbij is het belangrijk om de belasting geleidelijk op te bouwen en goed naar je lichaam te luisteren.

Andere tips uit de richtlijnen:

• Gezond gewicht: streef naar een BMI onder 25. Bij knieartrose en overgewicht wordt geadviseerd om minstens 10 % van je lichaamsgewicht te verliezen via dieet en training; een afname van 5 % kan al pijnreductie geven.

• Balans tussen belasting en rust: verdeel activiteiten over de dag en wissel belasting af met rustmomenten. Vermijd langdurig hurken of zware draaibewegingen van de knie, maar wees niet bang om te wandelen of fietsen.

• Pijnmedicatie: begin bij knieartrose met paracetamol of een cutane NSAID, eventueel gecombineerd. Helpt dit onvoldoende, dan kan in overleg met je arts tijdelijk een orale NSAID worden gebruikt; bij kwetsbare ouderen wordt hierbij een maagbeschermer aangeraden. Een cortisone‑injectie kan tijdelijke pijnverlichting geven, maar is alleen aangewezen als medicatie onvoldoende helpt; herhaal injecties maximaal eens per drie maanden en niet vlak voor een knieprothese.

• Informatie en educatie: laat je goed informeren over de aard van artrose, oorzaken, behandeling en prognose. De richtlijn benadrukt het belang van zelfmanagement en gezonde leefstijl. Betrek zo nodig een familielid of mantelzorger bij de voorlichting en maak gebruik van betrouwbare bronnen zoals knieartrose.nl, Thuisarts en ReumaNederland.

Fysiotherapie bij knieartrose en de behandeling bij Kniecare

Heb je ondanks thuisoefeningen en adviezen nog steeds pijn of beperkingen? Dan is gesuperviseerde oefentherapie door een fysiotherapeut aangewezen. De richtlijn adviseert volwassenen met symptomatische artrose een programma te volgen waarbij frequentie, intensiteit en duur (FITT‑principes) zijn afgestemd om effect te bereiken. Geleidelijke opbouw van kracht-, stabiliteits- en conditietraining zorgt voor vermindering van pijn en verbetering van fysiek functioneren. In onze praktijk combineren we trainingsprogramma’s met coördinatie‑ en balans‑oefeningen om de knie stabieler te maken. Oefentherapie is volgens de richtlijnen effectiever dan alleen medicatie en helpt om activiteiten langer vol te houden.

Bij Kniecare kijken we verder dan alleen je knie. We werken volgens het stepped‑care principe: we starten met de minst belastende interventies zoals educatie, leefstijl en oefentherapie en bouwen pas op naar meer intensieve behandelingen als dat nodig is. Samen met jou stellen we haalbare doelen op en bepalen we het juiste behandelschema. Als braces of injecties een rol spelen, bespreken we dit in overleg met je arts. Operatieve ingrepen worden pas overwogen als alle conservatieve opties uitgeput zijn en je ondanks revalidatie ernstige klachten houdt.

Onze ervaring is dat acceptatie, motivatie en begeleiding cruciaal zijn voor succes. We bieden coaching om met de klachten om te gaan, stimuleren zelfmanagement en zorgen dat je oefeningen begrijpt en volhoudt. Bij overgewicht betrekken we indien nodig een diëtist.. Werk je in een zwaar beroep en ondervind je hinder? Dan adviseren we contact met een bedrijfsarts om arbeidsomstandigheden te bespreken.

Wil je weten hoe wij je kunnen helpen bij knieartrose? Neem gerust contact op. Samen zoeken we naar de best passende oplossing voor jouw situatie.

Bronvermeldingen

• Richtlijnendatabase – richtlijnendatabase.nl.

• Farmacotherapeutisch Kompas – behandeling van artrose – farmacotherapeutischkompas.nl.

• www.knieartrose.nl